DSO (Days Sales Outstanding), alacaklarınızın kaç günlük satışa denk geldiğini gösterir. Yani satış yaptıktan sonra parayı ortalama kaç günde tahsil ettiğinizin dönemsel ölçüsüdür.
DSO = (Dönem sonu ticari alacaklar / Dönem cirosu) × Dönemdeki gün sayısı
Örnek hesaplama
| Kalem | Değer |
|---|---|
| Dönem sonu alacaklar | 4.500.000 TL |
| Çeyrek cirosu (90 gün) | 9.000.000 TL |
| DSO | (4.500.000 / 9.000.000) × 90 = 45 gün |
45 günlük DSO, satıştan tahsilata ortalama 45 gün geçtiği anlamına gelir. Satış koşulunuz 30 gün ise, sözleşmenin 15 gün ötesinde tahsil ediyorsunuz demektir.
Klasik DSO'nun zayıf noktası
Ciro dalgalıysa klasik DSO yanıltır. Dönem sonuna doğru yapılan büyük bir satış, tahsilat performansınız değişmese bile DSO'yu yükseltir. Bu yüzden mevsimsel işlerde 'countback' (geri sayım) yöntemi tercih edilir.
Countback (geri sayım) yöntemi
Alacak bakiyesini, en yeni aydan başlayarak ayların cirosundan düşersiniz; bakiye tükenene kadar geçen gün sayısı DSO'dur.
| Ay | Ciro | Düşülen | Kalan bakiye | Sayılan gün |
|---|---|---|---|---|
| Mart | 3.000.000 | 3.000.000 | 1.500.000 | 31 |
| Şubat | 2.500.000 | 1.500.000 | 0 | 28 × (1.500.000/2.500.000) = 17 |
| Toplam | — | — | — | 48 gün |
İyi bir DSO nedir?
- En anlamlı kıyas kendi geçmişinizdir: DSO'nun trendi, seviyesinden daha önemlidir.
- İkinci kıyas satış koşulunuzdur: DSO, ortalama vade + 10 günü aşıyorsa süreçte sistematik bir gecikme vardır.
- Üçüncü kıyas sektördür; ancak sektör ortalamaları farklı hesap yöntemleriyle üretildiği için dikkatle kullanılmalıdır.
DSO'yu düşüren pratikler
- Faturayı sevkiyatla aynı gün kesmek: DSO'nun ilk günleri çoğu şirkette faturalama gecikmesinde kaybolur.
- Vade öncesi hatırlatma: vadeden 5 gün önce yapılan hatırlatma, gecikmelerin önemli bölümünü önler.
- Uyuşmazlık takibi: ödenmeyen faturaların bir kısmı 'unutulan' değil 'itiraz edilen' faturalardır; bunları ayrı kuyrukta yönetin.
- Tahsilat enstrümanı politikası: çek vadesine üst sınır koymak DSO üzerinde en hızlı etkiyi yaratır.
DSO'yu tek başına değil; yaşlandırma tablosu ve AWO ile birlikte okuyun. DSO ortalamayı, yaşlandırma dağılımı, AWO ise ağırlıklı vadeyi gösterir.