AWO (Ağırlıklı Ortalama Vade), bir müşteriden olan alacaklarınızın tutarla ağırlıklandırılmış ortalama vade gününü ifade eder. Kısaca: paranın hangi ortalama günde elinize geçtiğini gösterir. Alacak yönetiminde en çok yanlış hesaplanan metriklerden biridir, çünkü çoğu şirket faturaların vade günlerinin basit ortalamasını alır ve tutar farklarını göz ardı eder.
Neden basit ortalama yanıltıcıdır?
Bir müşterinizin 10.000 TL'lik faturası 30 gün, 20.000 TL'lik faturası 60 gün vadeli olsun. Basit ortalama (30+60)/2 = 45 gün der. Oysa paranın üçte ikisi 60. günde tahsil ediliyor. Gerçek ortalama vade tutarla ağırlıklandırılmalıdır.
AWO = Σ (Tutar × Vade Günü) / Σ Tutar
| Fatura | Tutar (TL) | Vade (gün) | Tutar × Gün |
|---|---|---|---|
| A | 10.000 | 30 | 300.000 |
| B | 20.000 | 60 | 1.200.000 |
| Toplam | 30.000 | — | 1.500.000 |
AWO = 1.500.000 / 30.000 = 50 gün. Basit ortalamanın söylediği 45 gün değil, gerçek ortalama vade 50 gündür. Aradaki 5 günlük fark 30.000 TL'lik bir portföyde küçük görünür; 30 milyon TL'lik bir portföyde ise doğrudan nakit akışınızı ve finansman maliyetinizi etkiler.
Vade günü nasıl belirlenir?
Vade günü, seçtiğiniz referans tarih ile faturanın (veya tahsilat enstrümanının) vade tarihi arasındaki gün farkıdır. Uygulamada üç yaygın referans kullanılır:
- Fatura tarihi referanslı: vade günü = vade tarihi − fatura tarihi. Satış koşulunuzun kaç gün olduğunu gösterir.
- Dönem başı referanslı: ay/çeyrek başına göre hesaplanır; dönemsel karşılaştırma yapmak isteyen ekipler tercih eder.
- Bugün referanslı: vade günü = vade tarihi − bugün. Negatif çıkan değerler vadesi geçmiş alacaktır.
Tahsilat tarafında AWO
AWO yalnızca faturalar için değil, tahsilatlar için de hesaplanır. Çek ile çalışan sektörlerde asıl kritik olan tahsilat AWO'sudur: müşteri 60 gün vadeli fatura alıp 150 gün vadeli çek veriyorsa, sözleşmedeki vade ile gerçekleşen vade arasında 90 günlük bir fark oluşur.
| Çek | Tutar (TL) | Vade (gün) | Tutar × Gün |
|---|---|---|---|
| 1 | 50.000 | 90 | 4.500.000 |
| 2 | 150.000 | 180 | 27.000.000 |
| 3 | 100.000 | 120 | 12.000.000 |
| Toplam | 300.000 | — | 43.500.000 |
Tahsilat AWO = 43.500.000 / 300.000 = 145 gün. Faturaların AWO'su 60 gün ise, bu müşteri size ortalama 85 gün boyunca ücretsiz finansman maliyeti yüklüyor demektir.
AWO farkını paraya çevirmek
Vade maliyeti = Ortalama bakiye × (AWO farkı / 365) × Yıllık finansman oranı
300.000 TL bakiye, 85 gün AWO farkı ve %45 yıllık finansman maliyeti varsayımıyla: 300.000 × (85/365) × 0,45 ≈ 31.400 TL. Bu tutar, iskonto pazarlığında masaya koyabileceğiniz somut bir rakamdır.
AWO kaç gün olmalı?
Sektör ve satış modeline göre değişir; mutlak bir hedef yoktur. Doğru yaklaşım kendi tarihsel serinizi ve müşteri kırılımınızı izlemektir:
- Fatura AWO'su ile tahsilat AWO'su arasındaki fark 15 günün üzerine çıkıyorsa satış koşulu fiilen uygulanmıyordur.
- AWO son 3 ayda sürekli artıyorsa, ciro büyüse bile nakit akışınız daralıyordur.
- Müşteri bazında AWO sıralaması, tahsilat ekibinin ziyaret önceliğini belirlemenin en hızlı yoludur.
Sık yapılan üç hata
- İade ve iskontoları hesaba katmamak: net tutar üzerinden çalışmazsanız AWO olduğundan iyi görünür.
- Kapatılmamış avansları alacak gibi saymak: bakiye şişer, AWO bozulur.
- Ay içinde farklı referans tarihleri kullanmak: dönemler arası karşılaştırma anlamsızlaşır.
Alacak Pusulası'nda AWO
Alacak Pusulası, fatura ve tahsilat AWO'sunu müşteri, bölge ve dönem bazında otomatik hesaplar; çekleri FIFO mantığıyla açık faturalara eşleyerek gerçekleşen vadeyi çıkarır. Aynı hesabı tek seferlik yapmak isterseniz ücretsiz AWO hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.