Gecikme Faizi Nasıl Hesaplanır? Excel Formülü ve Ticari Riskler

# Gecikme Faizi Nasıl Hesaplanır? Formül, Örnek ve Ticari Riskler Vadesi geçen her fatura size iki şekilde zarar verir: paranız geç gelir ve enflasyon karşısında erir. Gecikme faizi, bu zararı kısmen telafi eden yasal hakkınızdır. Bu rehberde gecikme faizinin nasıl hesaplandığını, hangi oranların kullanıldığını ve tahsilat sürecindeki yerini anlatıyoruz. ## Gecikme Faizi Nedir? Borçlunun borcunu vadesinde ödememesi hâlinde, vade tarihinden ödeme tarihine kadar geçen süre için ödediği ek bedeldir. Ticari ilişkilerde iki temel oran söz konusudur: 1. **Sözleşmede kararlaştırılan oran:** Taraflar fatura veya sözleşmede serbestçe gecikme faizi oranı belirleyebilir (ör. aylık %3). 2. **Yasal oran:** Sözleşmede oran yoksa 3095 sayılı Kanun'a göre yasal faiz uygulanır. Ticari işlerde avans faizi (TCMB tarafından ilan edilen oran) istenebilir. ## Gecikme Faizi Formülü ``` Gecikme Faizi = Anapara × (Yıllık Oran / 365) × Gecikme Günü ``` Aylık oran verilmişse: ``` Gecikme Faizi = Anapara × (Aylık Oran / 30) × Gecikme Günü ``` ## Örnek Hesaplama 250.000 ₺ tutarındaki fatura 40 gün gecikmeyle ödensin, sözleşmedeki oran aylık %2,5 olsun: ``` Faiz = 250.000 × (0,025 / 30) × 40 = 250.000 × 0,000833 × 40 = 8.333 ₺ ``` Müşteri 250.000 ₺ yerine 258.333 ₺ ödemelidir. Ücretsiz [gecikme faizi hesaplama aracımızla](/araclar/faiz-gecikme) bu hesabı saniyeler içinde yapabilirsiniz. ## Faizin İşlemeye Başladığı Tarih - **Vade belirli ise:** Vade tarihini izleyen günden itibaren faiz işler; ihtara gerek yoktur. - **Vade belirsiz ise:** Borçluya ihtar (temerrüt bildirimi) gönderilmesi gerekir; faiz ihtar tarihinden itibaren işler. Bu yüzden her faturada net bir vade tarihi olması kritik önemdedir. ## Sık Yapılan Hatalar 1. **Sözleşmeye oran yazmamak:** Oran yazmayınca yasal orana mahkûm olursunuz — çoğu zaman piyasa koşullarının altındadır. 2. **Faizi hiç talep etmemek:** Uygulanmayan faiz maddesi, müşteri nezdinde "ödemesi gecikse de bir şey olmaz" algısı yaratır. 3. **Bileşik faiz varsayımı:** Türk hukukunda ticari alacaklarda kural olarak basit faiz uygulanır; anaparaya faiz ekleyip yeniden faiz işletmek (mükerrer faiz) ancak istisnai hâllerde mümkündür. 4. **Kısmi ödemede faizi unutmak:** Kısmi ödeme önce faize, sonra anaparaya mahsup edilir (TBK m. 100) — kayıtlarınızı buna göre tutun. ## Gecikme Faizini Tahsil Stratejisine Dönüştürmek - **İlk hatırlatmada faizi anmayın**, vade+7 günde faizin işlediğini nazikçe bildirin. - **Vade+15 günde** faiz tutarını rakamla gösterin: "Bugün itibarıyla 4.167 ₺ gecikme faizi oluşmuştur" cümlesi soyut uyarılardan çok daha etkilidir. - **Uzlaşmada pazarlık kartı olarak kullanın:** "Bu hafta öderseniz faizden vazgeçiyoruz" yaklaşımı tahsilatı hızlandırır. ## Yasal Sınırlar Sözleşmede belirlenen faiz oranı, yasal sınırların üzerinde olamaz; aşırı yüksek oranlar (gabin hükümleri) mahkemece indirilebilir. Oran belirlerken güncel TCMB avans faizi oranını ve piyasa koşullarını referans alın. ## Özet Gecikme faizi bir ceza değil, paranızın kira bedelidir. Doğru oranı sözleşmeye yazın, vade tarihlerini sistemli takip edin, faizi tahsilat görüşmelerinde somut rakamla kullanın. Alacak Pusulası, vadesi geçen her fatura için biriken faizi otomatik hesaplar.