Çekte İbraz Süresi ve Karşılıksız Çek: Adım Adım Ne Yapmalı?

# Çekte İbraz Süresi ve Karşılıksız Çek: Adım Adım Ne Yapmalı? Ticari hayatta çek hâlâ yaygın bir ödeme aracı. Ancak karşılıksız çıkan bir çekte ne yapacağınızı bilmek, alacağınızı kurtarmakla kaybetmek arasındaki farkı belirler. Bu rehberde ibraz sürelerini, karşılıksız işlemini ve sonraki adımları güncel mevzuata göre anlatıyoruz. ## Çekte İbraz Süresi Nedir? İbraz, çekin bankaya sunulup ödemesinin istenmesidir. 5941 sayılı Çek Kanunu'na göre: - Çek, **düzenlendiği yerde** ödenecekse **10 gün**, - **Başka bir yerde** ödenecekse **1 ay**, - Çekin düzenlendiği yer ile ödeme yeri **farklı kıtalardaysa** **3 ay** içinde ibraz edilmelidir. Süre, çekin üzerindeki düzenlenme tarihinden itibaren işler. Bu süreler geçirilirse çek, kambiyo senedi olma özelliğini ve hızlı icra avantajını kaybeder — elinizde yalnızca bir yazılı delil kalır. ## Çek Karşılıksız Çıkarsa: Adım Adım Süreç ### 1. Bankadan "karşılıksız" işlemi yaptırın Çek ibraz edildiğinde hesapta para yoksa banka, çekin arka yüzüne karşılıksız şerhi düşer ve size "karşılıksızdır" işlemi yapılmış çeki teslim eder. Bu işlem yalnızca ibraz süresi içinde yapılabilir. ### 2. İcra takibi başlatın Karşılıksız çekle birlikte icra müdürlüğüne başvurarak **kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip** başlatabilirsiniz. Bu yol, genel haciz yolundan çok daha hızlıdır çünkü borçlunun itirazı takibi kendiliğinden durdurmaz. ### 3. Şikâyet hakkınızı değerlendirin Karşılıksız çek düzenleme, Çek Kanunu kapsamında yaptırıma bağlanmıştır. Çekin karşılıksız çıkmasından itibaren **3 ay içinde** icra mahkemesine şikâyette bulunulabilir. Şikâyet süresi, karşılıksız işleminin yapıldığı tarihte başlar. ### 4. İtiraz sürelerini takip edin Borçlu, ödeme emrine 5 gün içinde itiraz edebilir. İtiraz edilirse dosya mahkemeye taşınır; itiraz edilmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. ## Pratik İpuçları - **Çeki aldığınız gün kaydedin:** Çek numarası, banka, şube, tutar ve vade tarihi mutlaka çek defterinize veya Alacak Pusulası gibi bir sisteme işlenmelidir. - **Vade tarihini takviminize işleyin:** İbraz süresini kaçıran çek, en güçlü kozunu kaybeder. Vade günü otomatik hatırlatma kullanın. - **Kısmi ödeme aldıysanız belgelendirin:** Çekin arkasına veya ayrı bir makbuzla kısmi tahsilatı yazın. - **Bordro/çek girişi ile fatura eşleştirmesi yapın:** Hangi çekin hangi faturayı kapattığını bilmek, ilerideki itirazlarda sizi korur. ## Karşılıksız Çek Oranını Düşürmek İçin 1. Yeni müşterilere ilk aylarda çek yerine havale/EFT veya kredi kartı ile çalışın. 2. Çek kabulünde müşteri bazlı limit uygulayın. 3. Risk raporu (KKB/Findeks ticari rapor) olmayan müşteriden büyük tutarlı çek almayın. 4. Vadesi yaklaşan çekler için müşteriye 3-5 gün önceden hatırlatma yapın — birçok karşılıksızlık aslında unutkanlıktır. ## Özet Karşılıksız çekte zamanlama her şeydir: ibraz süresini kaçırmayın, karşılıksız işlemini aynı gün yaptırın, icra takibini geciktirmeyin. Çek portföyünüzü Alacak Pusulası'nda takip ederek vade hatırlatmalarını otomatiğe bağlayabilirsiniz.